Projecten Achtergrond Links

Drie kleine modelspoorbanen

Grootse plannen voor de kleine ruimtes

Van groot drama naar klein geluk

Groot drama

Zoals velen voor mij, mislukte ook mijn eerste grote ambiteuze plan voor een modelspoorbaan. De beschikbare ruimte - hoewel altijd te klein - leek optimaal benut. Een middelgroot Nederlands kopstation, tijdvak III, met een keerlus in een U-vorm op een ruimte van 2m45 bij 4m. Aan kennis, vaardigheden, gereedschappen en spullen leek het ook niet te ontbreken. Alleen kwam het allemaal nooit af. Rijden deed het allemaal wel. Dat was ook wel het minste wat je kon verwachten met alle gevolgde opleidingen elektrotechniek. Maar pas achteraf een passende omgeving of een doelmatige exploitatie verzinnen bleek niet te doen. Door een verhuizing viel het doek en zo kwam er een einde aan enkele jaren aanmodderen.

In de tussentijd was ik al op het spoor gezet van micro layouts en shunting puzzles.

Klein beginnen

In 2009 begon ik met wat klein Duits materieel een klein modelspoorbaantje op een paar IKEA Billy boekenkasten op zolder: Bad Bücherschrank. Deze baan staat er nog steeds.

De volgende modelspoorbaan, gebouwd in 2012, was Arbeidsvreugd. Arbeidsvreugd was bedoeld om met een deel van mijn Nederlands materieel (van het mislukte grote project) te kunnen rijden. Doordat Arbeidsvreugd uiteindelijk toch teveel ruimte innam is deze rond 2016 weer afgebroken.

Het laatste project, uit 2015, is Graustadt. Het is een Timesaver shunting puzzle, ingekleed door een Duits kopstation in een industriële omgeving, in een Ikea IVAR stellingkast op de voorzolder. Het vergt een goede concentratie om een timesaver op te lossen. Een probaat middel om de dag te vergeten.

Tijdperk, omgeving en functie

Wat het bouwen leuk maakt, is om in grote lijnen iets op schaal neer te zetten dan zomaar in een zekere periode op een zekere plaats de werkelijkheid geweest kon zijn. Naast knutselen betekent dat ook wat research doen.

Het plezier in een functionerende modelbaan zit hem voor mij soms gewoon in het rijden maar toch vaker in het rangeren. Met name als een opgave net iets lastiger is. Vooral het goederenvervoer leent zich daar goed voor.

Rangeren maakt onderdeel uit van een logistiek proces. Een logistieke keten is te simuleren aan de hand van een Kanban-systeem met wagenkaarten. Voor een shunting puzzle zoals de Timesaver en Inglenook Sidings blijven de wagons op dezelfde plek. Dus volstaat een kaart met de omschrijving van de wagon.
Voor een modelbaan met laad- en losplaats en stukgoederenloods zou je nog kunnen nadenken over klanten van de spoorverbinding en de produkten die ze laten vervoeren, om aan de hand daarvan ook de lading te specificeren. Maar ook daar volstaat een kaart met de omschrijving van de wagon.

Eenvoudig en demontabel

Er is meer in het leven dan modelspoor. Zo kunnen projecten zomaar een jaar of langer stilstaan om daarna weer opgepakt te worden. Het is daarom handig om de opzet uiterst eenvoudig te houden. Complexe details raken na een tijdje verloren.

Omdat modelspoorbanen bij tijd en wijle vooral een sta-in-de-weg zijn zet ik ze nu zo op dat ze eenvoudig demontabel en verplaatsbaar zijn. Zo is Graustadt ietsje geleden gedemonteerd omdat de vloer van de voorzolder opnieuw gelegd werd. Zodra de tijd en zin er weer is sluit ik de baan opnieuw aan.